Geopolitiek is wake-upcall voor digitale weerbaarheid en autonomie

Tegen deze achtergrond hebben we de leden van het SIDN Panel gevraagd naar de impact van de huidige geopolitieke situatie, vooral van de oorlog in het Midden-Oosten, op hun online gedrag en zakelijk plannen. Merken zij de impact van de situatie en hoe beïnvloedt dat hun online investeringsgedrag? 110 panelleden reageerden.

Minderheid voelt impact

De meeste respondenten geven aan dat de geopolitieke situatie weinig directe invloed heeft op hun bedrijf. Bijna de helft ervaart geen impact, en een derde spreekt van een beperkte impact. Waar wel impact wordt ervaren, is deze in de meeste gevallen negatief. Het gaat dan bijvoorbeeld om hogere kosten, onzekerheid in de markt of verstoringen in toeleveringsketens. Positieve effecten worden slechts sporadisch genoemd.

Vraag: Hoe groot is, op dit moment, de impact van het conflict in het Midden-Oosten op jouw bedrijf?

Online investeringen grotendeels ongewijzigd

De huidige geopolitieke situatie is dus voor veel ondernemers geen directe aanleiding om hun online plannen aan te passen. Een ruime meerderheid geeft aan dat hun plannen om online te ondernemen ongewijzigd blijven. Slechts een kleine minderheid verwacht meer online te gaan doen, en een nog kleinere groep juist minder. Ook onder ondernemers die wél impact ervaren, zien we geen duidelijke verschuiving richting meer of minder online activiteit. Het aandeel dat actief kiest voor uitbreiding van online activiteiten blijft beperkt. Daarmee wijkt de huidige situatie duidelijk af van eerdere perioden, zoals tijdens corona, waarin een externe schok direct leidde tot een versnelling van digitalisering.

Vraag: Heeft het conflict in het Midden-Oosten invloed op de online plannen van je bedrijf?

Geen verschuiving fysiek naar online

De resultaten laten zien dat ondernemers de huidige geopolitieke onzekerheid ook niet beschouwen als een reden om het zwaartepunt van hun activiteiten te verplaatsen van fysiek naar online. De stelling dat online ondernemen in onzekere tijden veiliger zou zijn dan fysiek ondernemen, krijgt geen steun. De meeste respondenten zijn hierover neutraal of juist kritisch. Dit benadrukt dat de impact van de huidige situatie anders van aard is dan bij eerdere verstoringen.

Voorzichtige houding

De resultaten geven dus geen eenduidig beeld van een sterke afname van online investeringen. Wel is er bij een deel van de respondenten sprake van terughoudendheid voor de lange termijn. Sommige ondernemers in het panel geven aan dat zij in de breedte, dus los van alleen online, kritischer kijken naar kosten en rendement. Tegelijkertijd is er ook een groep in de ICT-sector, die juist nieuwe kansen ziet, bijvoorbeeld op het gebied van cybersecurity of Europese digitale diensten.

“Voor onze dagelijkse bedrijfsvoering verandert er weinig. De impact zit vooral in hogere kosten en meer onzekerheid, niet in onze online strategie.” ― Panellid uit bedrijfsleven

Meer aandacht voor cybersecurity

Waar de impact wel duidelijk zichtbaar is, is in cybersecurity. Een meerderheid van de respondenten geeft aan dat de huidige geopolitieke situatie hun cyberrisico’s vergroot en dat ze daarnaar handelen. Cybersecurity staat nadrukkelijker op de agenda van de panelleden. Dit vertaalt zich niet altijd direct in concrete aanpassingen, maar wel in plannen en een grotere rol van risicomanagement in besluitvorming.

“De geopolitieke situatie zorgt vooral voor meer aandacht voor cybersecurity. We krijgen vaker vragen over de opzet van onze infrastructuur en de risico’s die daaraan verbonden zijn.” ― B2B-ondernemer

Digitale autonomie als belangrijk thema

Naast cybersecurity valt vooral de aandacht voor digitale autonomie op. Een groot deel van de respondenten geeft aan dat dit voor hun organisatie belangrijker is geworden. Uit de toelichting blijkt dat diegenen die zich hier zorgen om maken, niet alleen plannen maken, maar ook concreet actie ondernemen. Ondernemers in het panel nemen stappen om minder afhankelijk te zijn van buitenlandse aanbieders, kijken naar mogelijkheden om data en technische infrastructuur bij Europese of Nederlandse ICT-leveranciers onder te brengen. Deze ontwikkeling wijst op een bredere heroverweging van digitale afhankelijkheden. De geopolitieke situatie leidt daarbij tot een gevoel van urgentie en zet aan tot directe actie.

“We kijken nadrukkelijker naar Europese oplossingen. Minder afhankelijk worden van Amerikaanse partijen is voor ons een belangrijk aandachtspunt geworden.” ― Panellid uit bedrijfsleven

Digitale weerbaarheid het topic van 2026

De resultaten laten zien dat de huidige geopolitieke situatie vooral impact heeft op het vlak van risico’s en randvoorwaarden. Ondernemers passen hun online investeringen niet fundamenteel aan, maar worden zich wel bewuster van kwetsbaarheden. De focus voor 2026 verschuift daarmee naar beheersing van risico’s. Thema’s als cybersecurity, digitale autonomie en afhankelijkheid van internationale technologieaanbieders staan daardoor nadrukkelijker op de agenda van bedrijven.

Vraag: Wat is de belangrijkste impact van de geopolitieke situatie op je online activiteiten?

Over het SIDN Panel

Voor dit onderzoek maakten we gebruik van het SIDN Panel: een groep van 700 ondernemers en internetgebruikers die periodiek wordt bevraagd over ontwikkelingen rond het internet en de digitale economie. Het panel bestaat uit ondernemers, IT-specialisten en andere betrokkenen bij het Nederlandse internetdomein. Door deze groep regelmatig te bevragen, ontstaat een actueel beeld van hoe ontwikkelingen worden ervaren en welke trends zich aftekenen. Geïnteresseerden kunnen zich via sidn.nl aanmelden om deel te nemen aan toekomstige onderzoeken.