Hoe .nl hét domein werd voor Nederland
40 jaar .nl: van gelukkige vondst tot sterke en veilige schakel
Het .nl-domein kom je elke dag tegen. Als je inlogt op de website van de Belastingdienst, online een afspraak maakt met je huisarts of eten bestelt via Thuisbezorgd.nl. Een tijd zonder “.nl-websites” is nauwelijks voor te stellen. Toch had grondlegger Piet Beertema in 1986 niet gedacht dat .nl zou uitgroeien tot wat het nu is: een sterk, veilig en stabiel domein voor Nederland. CEO Roelof Meijer en CTO Loek Bakker vertellen over 40 jaar .nl. Van het prille begin en de bouw van de digitale infrastructuur tot de mensen, partijen en systemen achter het succes.
Geruisloze start van .nl
Piet Beertema
We gaan 40 jaar terug in de tijd. 10 jaar voordat SIDN bestond, vroeg Piet Beertema in 1986 het .nl-domein aan. Dat deed hij vanuit zijn rol als systeembeheerder bij het Centrum Wiskunde & Informatica (CWI). Op 25 april 1986 was de “delegatie van” .nl een feit en kort daarna volgde de registratie van cwi.nl. Daarmee had Nederland het eerste actieve landendomein buiten de Verenigde Staten.
De beginjaren van .nl en het internet stonden ver af van wat we nu kennen. Het waren vooral onderzoekers die het internet gebruikten voor de uitwisseling van gegevens tussen computers. Ook de reden van Piet Beertema voor de registratie van .nl had niets te maken met websites. Hij vroeg het domein aan, omdat hij voorzag dat Nederland een eigen plek nodig had binnen het snelgroeiende, internationale computernetwerk. Het DNS was de oplossing voor het uitbreiden van aansluitingen op EUnet: een internationaal netwerk van systemen waarop computers uit de hele wereld waren aangesloten. Technisch nodig en strategisch slim. “Dat .nl onmisbaar werd voor Nederland, had toen niemand voorzien”, zegt Roelof. “De stap naar een brede economische en maatschappelijke rol kwam pas jaren later. Na de opkomst van het wereldwijde web (www) in 1989.”
Voordeel van een sterke internetinfrastructuur
Nederland als digitale voorloper in de jaren 80 en 90 was geen toeval. “In die periode werd in ons land de basis gelegd van de internetinfrastructuur”, zegt Roelof. “En daar had .nl baat bij.” Digitale ontwikkelingen lagen eerst vooral bij Nederlandse internetpioniers en -techneuten. Zij lieten bijvoorbeeld systemen met elkaar communiceren, werkten aan standaarden voor een betrouwbaar internet en regelden de registratie van .nl-domeinnamen. Met de oprichting van SIDN in 1996 gingen de registratie en het beheer van .nl sneller en professioneler.
Ook de Nederlandse handelsgeest hielp mee. “Van oudsher is Nederland sterk internationaal gericht en gewend om buiten de landsgrenzen te werken”, zegt Loek. “Die mentaliteit werkte door in digitale ontwikkelingen.” Hij verwijst naar het platform van AMS-IX in Amsterdam dat in 1994 ontstond en nog altijd een van de grootste internetknooppunten ter wereld is. “Daarbij is Nederland klein, vlak en dichtbevolkt”, vult Roelof aan. “Dat maakte de aanleg van internetkabels en nationale dekking een stuk eenvoudiger dan in een land zoals Frankrijk. Bedrijven en huishoudens konden relatief snel en eenvoudig aansluiten op het internet. Wat weer zorgde voor meer vraag naar .nl-domeinnamen en andere internetdiensten.”
Meer dan 1.000 registrars
De introductie van het registrarmodel rond 2000 en de opkomst van registrars, partijen via wie je een .nl-domeinnaam kunt registreren, jaagden de groei van .nl verder aan. “Achter die registrars zaten vaak jonge ondernemers”, zegt Loek. “Sommigen waren zelfs nog middelbare scholieren. In het groeiende registrarveld wilden partijen zich al snel onderscheiden in prijzen en diensten. Ze boden naast domeinnamen bijvoorbeeld ook zakelijke e-mail en hosting aan. Daardoor werd het voor bedrijven en internetgebruikers steeds makkelijker en goedkoper om met een eigen .nl-domeinnaam online te gaan.”
Na een piek die boven de 2000 lag, werkt SIDN inmiddels samen met ruim 1.000 registrars die .nl-domeinnamen snel en veilig registreren en hosten. “Zij hebben een belangrijke rol in het succes van .nl”, stelt Roelof. “Samen met de houders die online actief zijn met hun .nl-domeinnaam en de SIDN’ers die met toewijding werken aan een sterk .nl.”
Dé online identiteit voor Nederland
In 40 jaar tijd werd .nl hét internetdomein voor Nederlandse bedrijven, ondernemers en onze maatschappij. Van radio- en tv-reclames tot teksten op de achterkant van een bedrijfsbus: .nl zie en hoor je overal. Roelof: “Wat we bij SIDN doen voor het .nl-domein, raakt de hele samenleving. Dat is soms lastig uit te leggen op een congres of verjaardag, maar maakt me nog elke dag trots.”
Loek stemt in: “Alle 100 SIDN’ers nemen hun rol voor een veilig en stabiel .nl voor Nederland heel serieus. We zijn de enige organisatie in Nederland met die rol. Dat brengt de nodige druk met zich mee, maar zorgt er ook voor dat we scherp blijven. Met succes, want .nl doet het altijd en is een van de sterkste, veiligste en meest toonaangevende landendomeinen ter wereld.”
40 jaar vooruit
De komende 5 jaar zijn al lastig te voorspellen voor .nl, laat staan de komende 40 jaar. De rol van domeinnamen verandert ongetwijfeld. “Zo is het domeinnaamsysteem (DNS) voor .nl ontwikkeld voor een heel andere digitale wereld dan die we nu kennen”, zegt Loek. “Tegelijkertijd is het nog altijd een sterke, robuuste technologie. Met een grote economische en maatschappelijke waarde.”
Die kracht zit niet alleen in de technologie. Het DNS, maar ook andere systemen achter .nl en de internetinfrastructuur werken veilig en stabiel door samenwerkingen tussen organisaties en experts wereldwijd. Bijvoorbeeld binnen CENTR, ICANN, IETF, DNS-OARC en RIPE NCC, waar ook SIDN deel van uitmaakt. In tijden van cyberdreigingen, oorlogen en geopolitieke onrust is dat allesbehalve vanzelfsprekend. “Juist die onderlinge wereldwijde verbinding houden de systemen en infrastructuur achter .nl sterk. En dat geeft vertrouwen voor de toekomst”, aldus Roelof.
Meer weten over .nl? Bekijk de belangrijkste mijlpalen op https://www.sidn.nl/40-jaar-nl, of bekijk het gebruik van de .nl-zone via https://stats.sidnlabs.nl/nl/.
