Hoe groen zijn de Nederlandse internetdatacenters?

SIDN fonds financiert het project van Green Web Foundation

Icoon voor CO2-reductie in een waterdruppel op een groen blad

Hoe groen is het Nederlandse internet eigenlijk? En wat is er nodig om dat te kunnen bepalen? Met steun van SIDN fonds onderzoekt Green Web Foundation welke gegevens nodig zijn om de afhankelijkheid van fossiele energie in kaart te brengen. Daarbij kijkt de stichting niet alleen naar het energieverbruik en de herkomst van die energie, maar ook naar het gebruik van het internet, de betrokken bedrijven en hun klimaatdoelstellingen. Want om te weten hoe groen ons internet is, moet je eerst weten wat je precies moet meten.

Achter elke website, app en online dienst gaat een fysieke infrastructuur schuil. Datacenters hebben energie nodig om al die digitale activiteiten mogelijk te maken. Maar hoeveel energie is dat eigenlijk? En in hoeverre is die afkomstig uit fossiele bronnen? Met het project Hoe groen zijn de Nederlandse internetdatacenters? probeert Green Web Foundation dichter bij een antwoord te komen. “Onze missie is een fossielvrij internet in 2030”, vertelt Hannah Smith, operationeel directeur bij Green Web Foundation.

Wat is het Nederlandse internet eigenlijk?

Hannah Smith, operationeel directeur at The Green Web Foundation
Hannah Smith, operationeel directeur bij TGWF

Wie wil onderzoeken hoe groen het Nederlandse internet is, loopt al snel tegen een fundamentele vraag aan: wat verstaan we eigenlijk onder het Nederlandse internet? Smith: “Het gaat hierbij om datacenters die fysiek in Nederland staan, maar ook om datacenters die door mensen in Nederland worden gebruikt. Deze bevinden zich niet altijd binnen de landsgrenzen. Het afbakenen van het Nederlandse internet is daarom de eerste stap in het onderzoek.”

Vervolgens kijkt de stichting naar 4 andere onderdelen. Allereerst het gebruik van het Nederlandse internet: waarvoor wordt het ingezet en hoe groot is de vraag naar verschillende digitale diensten? “Daarbij willen we bijvoorbeeld weten hoeveel energie naar sociale media, onderwijs, defensie of medische toepassingen gaat. Er zijn op dit moment geen betrouwbare gegevens die dat onderscheid laten zien”, legt Smith uit. “Maar als je wilt begrijpen hoe groen het internet is, moet je ook nadenken over waar we het eigenlijk voor gebruiken. Ook onderzoeken we waar de energie vandaan komt die nodig is om aan die vraag te voldoen. Wordt die opgewekt met fossiele brandstoffen of met hernieuwbare energiebronnen? Vervolgens kijken we naar de bedrijven die verantwoordelijk zijn voor het leveren van digitale diensten en de infrastructuur erachter. Tot slot richt ons onderzoek zich op de toekomst: hoe ontwikkelt de uitstoot zich en liggen bedrijven op koers om hun klimaatdoelstellingen te behalen?”

Hoe transparant zijn technologiebedrijven?

Om deze vragen te kunnen beantwoorden, zijn betrouwbare gegevens nodig. Maar die zijn lang niet altijd beschikbaar. “Als je wilt begrijpen hoe groen het internet is, moet je ook weten welke bedrijven verantwoordelijk zijn voor dat energieverbruik en hoe transparant ze daarover zijn. Grote technologiebedrijven, zoals Amazon, Google en Meta, maar ook andere datacenterexploitanten, zijn niet altijd open over hun energiegegevens. Die informatie wordt vaak behandeld als een bedrijfsgeheim, maar dat zou het niet moeten zijn. Mensen moeten kunnen begrijpen wat datacenters doen en hoeveel energie ze daarvoor gebruiken.”

De groeiende invloed van AI

Die laatste vraag, in hoeverre de uitstoot zich ontwikkelt richting de klimaatdoelstellingen, is volgens Smith extra relevant door de snelle ontwikkeling van kunstmatige intelligentie. AI vraagt veel rekenkracht en daarmee ook energie. “Wij maken ons zorgen over de gevolgen daarvan voor de klimaatdoelstellingen en kijken dan ook kritisch naar de manier waarop AI wordt gepresenteerd. Zo wordt regelmatig gesteld dat kunstmatige intelligentie kan bijdragen aan het oplossen van klimaatproblemen, maar er is onvoldoende bewijs dat die voordelen opwegen tegen de energie die AI zelf verbruikt.”

In het rapport State of the Fossil-Free Internet 2026 onderzoekt Green Web Foundation de voortgang richting een fossielvrij internet. Daarin is onder meer te zien hoe de gerapporteerde uitstoot van grote technologiebedrijven zich ontwikkelt ten opzichte van hun eigen klimaatdoelstellingen. “Als je bijvoorbeeld naar Google kijkt, zie je dat de uitstoot eerst daalde, maar daarna sterk is gestegen”, legt Smith uit. “En AI heeft het verschil tussen de werkelijke uitstoot en de klimaatdoelstellingen alleen maar groter gemaakt.”

Eerst de gegevens, dan de antwoorden

Het project bevindt zich inmiddels in de afrondende fase. Smith en haar collega's onderzoeken welke gegevens nodig zijn om de onderzoeksvragen te beantwoorden, waar die informatie te vinden is, hoe betrouwbaar de gegevens zijn en of het verzamelen ervan geautomatiseerd kan worden. Smith: “Toen we het projectvoorstel schreven, gingen we ervan uit dat er meer gegevens beschikbaar zouden zijn. Inmiddels denken we dat het nog te vroeg is om aanbevelingen te doen over de technische infrastructuur die nodig is om deze informatie te verzamelen.”

Volgens haar is het eerst nodig om duidelijk te maken waarom deze gegevens belangrijk zijn. Green Web Foundation werkt momenteel aan een rapport dat naar verwachting eind november verschijnt. Daarin brengt de stichting de beschikbare gegevens en ontbrekende informatie in kaart. Ook worden eerste inzichten gedeeld op basis van voorbeeldgegevens, onder meer over datacenters in Rotterdam.

Steun van SIDN fonds

Voor het project ontving Green Web Foundation financiële steun van SIDN fonds. De organisaties werken al langer samen. “Dit is volgens mij de 3e keer dat we een bijdrage van SIDN fonds ontvangen”, vertelt Smith. “Ze zijn al een aantal jaar een belangrijke ondersteuner van ons werk.” Met de financiële steun kon de stichting onderzoeken hoe de afhankelijkheid van fossiele energie van het Nederlandse internet in kaart kan worden gebracht.

De aanpak is volgens Smith niet alleen relevant voor Nederland. “We denken dat deze methode in ieder land gebruikt kan worden. Maar voor dit project hebben we specifiek naar de Nederlandse situatie gekeken.” Het onderzoek onderscheidt zich volgens haar vooral door de brede benadering. Waar andere onderzoeken zich bijvoorbeeld richten op de herkomst van energie, kijkt Green Web Foundation naar het volledige systeem. “Als je duurzaamheidsvraagstukken vanuit een te beperkt perspectief bekijkt, mis je een groot deel van het verhaal.”

Elise van Schaik, projectcoördinator bij SIDN fonds

Elise van Schaik, projectcoördinator bij SIDN fonds: “Een groen of duurzaam internet ontstaat niet vanzelf. Het onderzoek van Green Web Foundation laat zien hoeveel werk er nog te verrichten is om tot een fossielvrij internet in 2030 te komen. Doordat zij de resultaten en kennis van dit project open delen, reikt de impact van dit project verder dan alleen het inzichtelijk maken van hoe groen het Nederlandse internet is, maar kan de methode ook in andere landen toegepast worden. Met onze bijdrage aan dit project proberen we een duurzamer internet weer een stapje dichterbij te brengen.”

Hoeveel digitale infrastructuur hebben we eigenlijk nodig?

Green Web Foundation hoopt na afronding van het project een volgende stap te kunnen zetten. Smith: “Wat we nu kunnen doen, is op basis van eerste onderzoeken en voorbeeldgegevens aangeven hoe de situatie er waarschijnlijk uitziet. Maar wat we uiteindelijk willen, is ook daadwerkelijk antwoord geven op de vraag hoe groen het Nederlandse internet is.”

De ambitie reikt daarbij verder dan Nederland. “We willen de ontwikkelde onderzoeksmethode graag ook in andere landen toepassen. Met beter onderbouwde gegevens willen we bovendien het gesprek aangaan met overheden en andere organisaties die betrokken zijn bij de digitale infrastructuur. Uiteindelijk gaat het niet alleen om het verzamelen van gegevens, maar ook om de keuzes die we als samenleving maken. We moeten onszelf de vraag stellen hoeveel digitale infrastructuur we eigenlijk nodig hebben en waarvoor we die gebruiken.”

Green Web Foundation verwelkomt organisaties en geïnteresseerden die willen bijdragen aan het onderzoek. Wil je meedenken, samenwerken of het project financieel ondersteunen? Neem dan contact op.

Meer mooie projecten die steun kregen van SIDN fonds

Lees meer artikelen over projecten die bijdragen aan een sterker internet.